Mang máy hút sữa đến trường hay bế con lên bục nhận bằng tốt nghiệp là trải nghiệm khó quên của những sinh viên bất đắc dĩ làm cha mẹ khi chưa kịp ra trường.
Sáng ngày thi tốt nghiệp, Khánh Hồng, 22 tuổi, quê Nghệ An ngồi trong phòng thi với hai bầu ngực căng tức. Vừa làm bài, cô vừa mong tiếng trống kết thúc vang lên thật nhanh để bắt xe về quê với con nhỏ mới đầy tháng.
"Có ngày sáng đi thi, chiều tôi phải vào viện, sắm đồ sinh", Hồng nhớ lại quãng thời gian vừa vác bụng bầu, vừa lo trả nợ môn. Thay vì quan tâm mỹ phẩm, váy áo như các nữ sinh khác, Hồng gia nhập các hội nhóm bỉm sữa, học cách làm mẹ khi tuổi đời mới ngoài đôi mươi.
Hồng là một trong số ít trường hợp may mắn cân bằng được việc học và làm mẹ nhờ gia đình hỗ trợ. Với nhiều sinh viên khác, "sự cố hai vạch" trên que thử thai là dấu chấm hết cho quãng đời thanh xuân vô lo.
Khi biết mình mang thai năm thứ ba đại học, Ngọc Hà (Hà Nội) cùng bạn trai quyết định đến bệnh viện để "giải quyết". Cô mất một tuần để phục hồi thể chất và quay lại giảng đường như chưa có chuyện gì xảy ra. Nhưng cú sốc tâm lý thì ở lại. "Đêm nào tôi cũng gặp ác mộng, nỗi ân hận dày vò. Tôi thường lên chùa cầu nguyện nhưng chỉ nhẹ lòng được lúc đó", nữ sinh viên nói.
Minh Thương bên con gái dịp bé sinh nhật 2 tuổi. Ảnh nhân vật cung cấp
Minh Thương, 22 tuổi, ở Phú Thọ cũng từng có ý định từ bỏ giống Hà vì sợ hãi. Nhờ bạn trai động viên, cô giữ lại đứa bé nhưng cái giá phải trả là tấm bằng đại học dang dở. Thương bảo lưu kết quả để làm mẹ khi thu nhập của chồng chưa ổn định.
Từ một cô gái được bố mẹ bao bọc, Thương ví mình như "chim quen trong lồng, giờ bị thả về rừng" khi đối diện với bỉm sữa. Thời gian mang bầu, lướt mạng thấy hai chiếc áo giá 88.000 đồng, cô phân vân mãi không dám mua. Có đợt chồng nửa năm không lương, Thương phải cân đo từng đồng, thậm chí mua loại bỉm rẻ tiền khiến con bị mẩn ngứa. "Buồn nhất là tôi tự đánh mất cơ hội học tập. Vốn là học sinh giỏi, tôi từng mơ có thu nhập tốt để đổi đời cho bố mẹ", Thương nói.
Không chỉ nữ giới, các nam sinh viên cũng chật vật khi làm bố sớm. Nguyễn Hoàng Vinh, 24 tuổi, ở TP HCM nhận tin làm cha khi đang là sinh viên năm thứ ba. Vợ sinh đúng đợt ôn thi tốt nghiệp, Vinh vừa học, vừa thức đêm trông con. Áp lực trụ cột kinh tế khiến chàng trai vô lo trở nên trầm tư, đi đâu cũng mang theo máy tính để tranh thủ làm thêm.
Hoàng Vinh mang theo laptop đi làm khi trông con. Ảnh nhân vật cung cấp
Nghiên cứu về thực trạng quan hệ tình dục trước hôn nhân tại một trường đại học ở TP HCM năm 2020 của Viện Y học Dự phòng cho thấy, gần 40% sinh viên có quan hệ tình dục, trong đó 14,2% từng mang thai ngoài ý muốn. Đa số chọn cách đình chỉ thai kỳ tại các cơ sở y tế tư nhân.
Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy, Học viện Chính trị khu vực II, cho rằng mang thai và sinh con khi đang học đại học không nên bị coi là "lệch chuẩn". Theo bà, quan niệm phải học xong, đi làm ổn định mới sinh con là chuẩn mực xã hội cũ. "Đây thường là sự cố, nhưng những sinh viên dám sinh và nuôi con là rất dũng cảm và có trách nhiệm", bà Thúy nhận định.
Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo việc sinh con khi thiếu hụt kinh tế và tâm lý dễ dẫn đến trầm cảm, hoặc sự chối bỏ trách nhiệm từ phía người nam. Bà Thúy khuyên các bạn trẻ nên tránh mang thai khi tâm thế chưa sẵn sàng. Nếu xác định có con, nên chia sẻ với người thân và người xung quanh để được hỗ trợ, tránh rơi vào tình trạng trầm cảm, ảnh hưởng đến cả đứa trẻ. "Người mẹ hạnh phúc mới giúp thai nhi phát triển tốt về mọi mặt. Đó là thai giáo", bà nói.
Thực tế, sau những cú sốc đầu đời, nhiều ông bố, bà mẹ sinh viên đã tìm thấy động lực từ con cái. Với vợ chồng Minh Thương, đứa trẻ trở thành bước ngoặt để họ chuyển hướng sang kinh doanh online, ổn định thu nhập thay vì theo đuổi ngành du lịch không còn phù hợp.
Còn với Hoàng Vinh, ngày nhận bằng tốt nghiệp cũng là ngày anh bế con lên sân khấu chia vui. Từ những người trẻ hay thức khuya, ăn uống tùy hứng, vợ chồng Vinh bắt đầu chú trọng sức khỏe, tự nấu ăn để đảm bảo dinh dưỡng cho con. "Con không còn là gánh nặng mà là động lực. Chúng tôi không hối tiếc gì về việc có con sớm", ông bố trẻ nói.
Dẫu tìm thấy hạnh phúc sau giông bão, Minh Thương thừa nhận nếu được chọn lại, cô sẽ chỉ sinh con khi đã sẵn sàng cả về tâm lý lẫn tài chính. "Phải có kiến thức thì tuổi trẻ mới đẹp. Các bạn nữ cần bản lĩnh để không bị thiệt thòi hay đánh mất cơ hội của chính mình", cô nhắn nhủ.
Phạm Nga